ការឆេះព្រៃអាម៉ាហ្សូន មានផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះដល់បរិយាកាសផែនដី?

ភ្លើងឆេះព្រៃអាម៉ាហ្សូន គឺជាប្រធានបទដែលបានផ្ទុះឡើងខ្លាំងកាលពីម្សិលមិញនេះនៅលើសារព័ត៌មានជាតិនិងអន្តរជាតិ ធ្វើឲ្យពិភពលោកភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារតែអត្រាឆេះនេះមានចំនួនខ្ពស់ខ្លាំងពេក (មិនធ្លាប់មានពីមុនមក) ហើយវាបានឆេះរយៈពេល ៣ សប្ដាហ៍រួចមកហើយ ដែលផ្សែងរបស់វាភាយយ៉ាងខ្លាំងលើស្រទាប់ផែនដី ហើយគេអាចមើលឃើញផ្សែងនោះពីផ្កាយរណបបានច្បាស់តែម្ដង។ ដូចនេះក្ដីបារម្ភអំពីបញ្ហាបរិយាកាស និងស្រទាប់ផែនដី ក៏បានកើតកាន់តែច្រើនឡើងៗ ហើយយើងគួរដាក់សំណួរថា តើបរិយាកាសដែលយើងរស់នៅនេះអាចផ្គត់ផ្គង់ភាពឧស្ម័នបរិសុទ្ធដល់មនុស្សជាតិបានយូរប៉ុណ្ណា ខណៈពេលដែលព្រៃអាម៉ាហ្សូនដែលគេចាត់ទុកថាជាសួតរបស់ផែនដី ត្រូវបានវាយប្រហារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ចំណែកឯមនុស្សជាតិកំពុងរស់នៅដោយការជំពាក់បំណុលផែនដី មានន័យថាមនុស្សជាតិបានប្រើប្រាស់នូវធនធានធម្មជាតិលើសពីសមត្ថភាពរបស់ផែនដីអាចផលិតបានក្នុងមួយឆ្នាំ ចាប់ពីថ្ងៃទី ២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០១៩ មកម្ល៉េះ ដូចនេះរយៈពេលជាង ៥ ខែដល់ដំណាច់ឆ្នាំ ២០១៩ គឺជាទំហំដែលមនុស្សលោកជំពាក់បំណុលផែនដីហើយ។ ដោយយើងទាញសេចក្ដីសន្និដ្ឋានបានថាឆ្នាំ ២០១៩ មនុស្សលោកប្រើប្រាស់ធនធាតិធម្មជាតិលើសពីសមត្ថភាពរបស់ផែនដី អាចចន្លោះពី ៤០-៥០%។ 

ព្រៃអាម៉ាហ្សូន គឺជាសន្ដុកនៃព្រៃត្រូពិចធំជាងបង្អស់នៅលើភពផែនដីយើង មានផ្ទៃដីសរុប ៥.៥ លានគីឡូម៉ែត្រការ៉េ ក្នុងនោះមិនមែនមានត្រឹមតែព្រៃនោះទេ វាក៏មានរាប់ពាន់ទន្លេរ ជាជម្រកនៃរុក្ខជាតិ និងសត្វព្រៃជាង ៣ លានប្រភេទ ហើយមានមនុស្សជនជាតិដើមរស់ក្នុងព្រៃនោះជាង ១ លាននាក់ផងដែរ។ ព្រៃអាម៉ាហ្សូន មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងប្រទេស Brazil ធំជាងគេ ជាមួយប្រទេស Peru, Colombia, Venezuela, Ecuador, Bolivia និងប្រទេសមួយចំនួនទៀតនៅក្នុងទ្វីបអាមេរិចខាងត្បូង។ 

ព្រឹត្តិការណ៍ការឆេះព្រៃអាម៉ាហ្សូន នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ គឺជាចំនួនខ្ពស់ជាងគេបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយគិតត្រឹមថ្ងៃទី ២២ សីហា ២០១៩ នេះតំបន់ដែលកំពុងត្រូវភ្លើងវាយប្រហារខ្លាំងគឺមានចំនួនដល់ ២,៥០០ កន្លែងឯណោះ។ ក្នុងនោះតំបន់ដែលទទួលការឆាបឆេះខ្លាំងគេបំផុតមានដូចជាភាគខាងជើងនៃរដ្ឋ Roraima, Acre, Rondônia , Amazonas និង State of Mato Grosso do Sul ដែលរដ្ឋទាំងនេះស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសប៉េស៊ីលទាំងអស់។ 

គួសបញ្ជាក់បន្ដិចថា ព្រៃអាម៉ាហ្សូនគឺតែងតែកើតមាននូវហេតុការណ៍ភ្លើងឆេះព្រៃបែបនេះជារៀងរាល់ឆ្នាំ ជាពិសេសគឺនៅក្នុងរដូវប្រាំង ដែលវាចាប់ផ្ដើមពីខែកក្កដា ទៅដល់ខែតុលា គ្រាន់តែតំបន់និងទំហំនៃការឆាបឆេះនោះ មិនទៀតទាត់ឡើយ ហើយភាគច្រើនគឺកើតមានទៅលើព្រៃអាម៉ាហ្សូនដែលស្ថិតក្នុងប្រទេសប្រេស៊ីលតែម្ដង ព្រោះវាជាតំបន់ក្ដៅជាងគេ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ហេតុការណ៍ភ្លើងឆេះព្រៃអាម៉ាហ្សូននៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ រយៈពេល ៨ ខែមកនេះ បានបង្ហាញថាទំហំនៃការឆេះនេះគឺធំជាងទំហំនៃការឆេះកាលពី ២០១៣ រហូតដល់ ២ ដង និងឆ្នាំ ២០១៨ ក្បែរនឹង ២ ដងដូចគ្នា។ ព្រោះមកដល់ពេលនេះ ព្រៃអាម៉ាហ្សូននៅក្នុងប្រទេសប្រេស៊ីលមានចំនួនសរុប ៧៥,០០០ កន្លែង ដែលកាលពីឆ្នាំ ២០១៣ មានត្រឹមតែ ៣៧,០០០ កន្លែង និងឆ្នាំ ២០១៨ មានត្រឹមតែ ៣៩,៧៧៥៩ កន្លែងប៉ុណ្ណោះ។ 

ចំណែកឯប្រទេសមួយចំនួនទៀតដូចជា Venezuela, Bolivia, Colombia និងប្រទេស Peru ក៏ទទួលរងនូវការឆាបឆេះមិនធម្មតាដែរ តាមរបាយការណ៍បឋមខាងក្រោមនេះ ដែលវាឡើងខ្ពស់ជាងឆ្នាំមុនៗរហូតដល់ខ្ទង់ ១០០% ជាច្រើន។ 

តើភ្លើងឆាបឆេះព្រៃអាម៉ាហ្សូននេះ មានផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លះ? 

ជាដំបូងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុតគឺភ្លើងដែលឆាបឆេះនោះ វាបានសម្លាប់នូវមនុស្ស សត្វព្រៃ និងរុក្ខជាតិអស់ជាច្រើនលានប្រភេទ ដែលគេមិនទាន់អាចស្រាវជ្រាវបានច្បាស់នៅឡើយ។ បញ្ហាទីពីរ គឺផ្សែងដែលបានកើតចេញពីភ្លើងលេបត្របាក់ព្រៃអាម៉ាហ្សូននោះ វាគឺជាផ្សែងដែលផ្ទុកទៅដោយសារធាតុកាបូន កំពុងវាយប្រហារក្នុងបរិយាកាសខ្លាំង ជាពិសេសគឺនៅក្នុងតំបន់ព្រៃអាម៉ាហ្សូន ហើយបើយោងតាម Copernicus Atmosphere Monitoring Service របស់សហភាពអឺរ៉ុបឃើញថា ផ្សែងពុលទាំងនោះកំពុងគ្របដណ្ដប់បរិយាកាសព្រៃអាម៉ាហ្សូនមួយផ្នែកធំ និងកំពុងធ្វើដំណើរទៅកាន់មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិចផងដែរ នៅរយៈចំងាយប្រហែល ៣,២០០ គីឡូម៉ែត្រ។ ហើយមកដល់ពេលនេះ ឧស្ម័នកាបូនិកនៅក្នុងផ្សែងដែលកំពុងឆាបឆេះព្រៃនោះ មានចំនួនជាង ២២៨ មេហ្គាតោនហើយ នៅឆ្នាំ ២០១៩ ហើយវាក៏បង្កើននូវកាបូនម៉ូណូអុកស៊ីត ដែលជាសារធាតុពុលខ្លាំងផងដែរនៅក្នុងបរិយាកាស។

ចំណែកឯផលប៉ះពាល់ធំបន្ថែមទៀត គឺការបាត់បង់ព្រៃអាម៉ាហ្សូនជាច្រើនកន្លែង គឺជាការបាត់បង់នូវម៉ាស៊ីនសម្រាប់បន្សុតខ្យល់សម្រាប់ពិភពលោកទាំងមូល។ ដូចយើងបានដឹងស្រាប់ថា ព្រៃអាម៉ាហ្សូនគឺជាសួតរបស់ផែនដី ដែលមានព្រៃឈើច្រើនបំផុត ដូចនេះព្រៃឈើទាំងនោះហើយដែលជាអ្នកស្រូបយកឧស្ម័នពុល និងកាបូនិចនៅក្នុងបរិយាកាសរបស់ផែនដី។ អញ្ចឹងការធ្លាក់ចុះនៃចំនួនព្រៃឈើទាំងនោះ វានឹងប៉ះពាល់យ៉ាងច្រើនទៅលើបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ និងគុណភាពខ្យល់ដែលផែនដីមាន។ 

នេះគឺជាសោធនាថកម្មដ៏ធំមួយសម្រាប់ភពផែនដី និងមនុស្សជាតិ ឬសត្វទាំងមូល ដោយសារតែហេតុការណ៍នៃភ្លើងឆេះព្រៃអាម៉ាហ្សូនកើនមានរៀងរាល់ឆ្នាំ ហើយវាកាន់តែធំឡើងៗពីមួយឆ្នាំទៅមួយ ចំណែកឯការកាប់ព្រៃឈើវិញ ក៏មានចំនួនច្រើនឡើងៗផងដែរ។ ដូចនេះសួតរបស់ផែនដីវានឹងខូចខាតច្រើននាពេលអនាគតខាងមុខ ដែលយើងគ្រប់គ្នាគួរយកចិត្តទុកដាក់ ថ្វីត្បិតតែព្រៃអាម៉ាហ្សូនមិនស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ឬក្នុងទ្វីបអាស៊ីក៏ដោយ ប៉ុន្តែភពផែនដីគឺជាផ្ទះរបស់យើងគ្រប់ៗគ្នា ហើយបរិយាកាសក៏មិនបានបែងចែកប្រទេស ឬទ្វីបណាឡើយ នៅពេលដែលស្រទាប់អូស្សូនខូតខាតកាន់តែខ្លាំងឡើង ផែនដីទាំងមូលនឹងមានបញ្ហាជាច្រើន។